Chậm hoàn thuế, cán bộ phải chịu trách nhiệm: Bộ trưởng Tài chính trả lời chất vấn ngày 12/11/2026

Chậm hoàn thuế, cán bộ phải chịu trách nhiệm: đây là nguyên tắc Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu tại phiên chất vấn sáng 12/11/2026. Nếu doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đầy đủ, đúng quy định mà việc hoàn thuế vẫn quá hạn do lỗi của cán bộ thì cán bộ phải chịu trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất. Tuy nhiên, Bộ trưởng chưa cam kết Nhà nước trả lãi khi chậm hoàn thuế; Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu thêm, và hiện chưa có cơ chế trả lãi như vậy. Bài viết tổng hợp nội dung trả lời, căn cứ pháp lý về lãi chậm hoàn, tiến độ hoàn thuế năm 2026 và việc doanh nghiệp nên chuẩn bị, cập nhật đến ngày 12/11/2026.

Chậm hoàn thuế, cán bộ phải chịu trách nhiệm: Bộ trưởng trả lời thế nào?

Tại phiên chất vấn, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP. Hồ Chí Minh) nêu: doanh nghiệp chậm nộp thuế phải chịu tiền chậm nộp 0,03%/ngày, vậy khi cơ quan thuế chậm hoàn tiền cho doanh nghiệp thì Nhà nước có trả lãi tương tự không. Theo các báo đã đọc, Bộ trưởng trả lời như sau:

• Cần bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế; “lỗi của ai, người ấy chịu”.
• Nếu người nộp thuế đã nộp hồ sơ đầy đủ, đúng quy định mà cán bộ thuế không xử lý thì phải xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế.
• Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ chế xử lý trách nhiệm khi chậm hoàn thuế; Bộ trưởng không nêu trực tiếp có trả lãi 0,03%/ngày hay không.

Đây là phát biểu tại phiên chất vấn, không phải văn bản quy phạm pháp luật. Căn cứ, thủ tục bồi thường cụ thể chưa được hướng dẫn trong các nguồn đã đọc. Cùng phiên, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) chất vấn về tình trạng chậm hoàn thuế GTGT; Bộ trưởng thừa nhận tiến độ hoàn thuế vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, ảnh hưởng dòng vốn doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất khẩu có số thuế đầu vào được khấu trừ lớn.

Chậm hoàn thuế có được Nhà nước trả lãi 0,03%/ngày như tiền chậm nộp không?

Hiện chưa có cơ chế Nhà nước trả lãi cho doanh nghiệp khi chậm hoàn thuế. Diễn biến quy định như sau:

• Luật Quản lý thuế 2019 (Điều 75, khoản 3): nếu việc chậm ban hành quyết định hoàn thuế do lỗi của cơ quan quản lý thuế, cơ quan thuế phải trả lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm hoàn, theo số ngày chậm, từ ngân sách trung ương.
• Luật số 56/2024/QH15 (Điều 6, khoản 13): bãi bỏ khoản 3 Điều 75 này từ ngày 01/01/2025. Theo một nguồn thứ cấp, lý do là luật không quy định rõ thẩm quyền, trình tự và nguồn kinh phí chi trả nên cơ quan thuế không có căn cứ áp dụng.
• Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2026): các nguồn đã đọc không nêu cơ chế trả lãi chậm hoàn.

Do đó, doanh nghiệp chưa thể đề nghị cơ quan thuế trả lãi chậm hoàn theo mức 0,03%/ngày. Nếu sau này có cơ chế mới, điều kiện áp dụng sẽ do văn bản chính thức quy định.

Tiến độ hoàn thuế năm 2026 theo số liệu Bộ trưởng công bố

Bộ trưởng cũng thừa nhận công tác hoàn thuế vẫn chậm so với yêu cầu. Ngành thuế phân luồng hồ sơ theo mức độ tuân thủ và rủi ro: nhóm tuân thủ tốt được hoàn trước, kiểm tra sau; nhóm còn lại phải kiểm tra trước khi hoàn.

Doanh nghiệp cần làm gì để hồ sơ hoàn thuế được xử lý nhanh?

Điều kiện tiên quyết để được hoàn nhanh là hồ sơ đầy đủ, đúng quy định. Số liệu từ chối hoàn hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ không đầy đủ hoặc qua đối soát hóa đơn phát hiện vấn đề cho thấy việc chuẩn bị hồ sơ quyết định thời gian hoàn. Doanh nghiệp nên:

1. Trước khi nộp, rà soát hóa đơn đầu vào: người bán, nội dung, trạng thái hóa đơn và sự khớp với tờ khai. Hóa đơn đầu vào có vấn đề có thể khiến hồ sơ bị kiểm tra trước.
2. Đối chiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng với hóa đơn và hợp đồng.
3. Rà soát tờ khai GTGT: số liệu khớp với sổ sách và phụ lục kèm theo.
4. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ theo loại hình hoàn (xuất khẩu, dự án đầu tư, v.v.), vì thiếu tài liệu làm hồ sơ bị từ chối hoặc phải bổ sung.
5. Theo dõi hồ sơ trên hệ thống điện tử và lưu lại ngày nộp, thông báo tiếp nhận, mọi yêu cầu giải trình, để có căn cứ khi cần làm rõ thời điểm xử lý.

Việc phân luồng theo tuân thủ và rủi ro là nội dung Bộ trưởng nêu; các bước trên là gợi ý thực hành của Kế Toán Bách Khoa, không phải danh mục bắt buộc do cơ quan thuế ban hành.

Cán bộ chậm hoàn thuế sẽ bị xử lý ra sao và doanh nghiệp nên lưu ý gì?

Theo nguyên tắc Bộ trưởng nêu, trách nhiệm chỉ đặt ra khi doanh nghiệp đã nộp hồ sơ đầy đủ, đúng quy định. Trường hợp hồ sơ thiếu, phải giải trình hoặc nằm trong nhóm rủi ro cao cần kiểm tra trước thì thời gian xử lý dài hơn không đương nhiên là lỗi của cán bộ. Hiện Bộ Tài chính mới nêu hướng nghiên cứu, chưa có văn bản quy định mức bồi thường, thủ tục yêu cầu hay cách xác định lỗi trong chậm hoàn thuế; doanh nghiệp theo dõi văn bản chính thức khi được ban hành.

Câu hỏi thường gặp

Chậm hoàn thuế, cán bộ phải chịu trách nhiệm có nghĩa là Nhà nước đã trả lãi cho doanh nghiệp?

Không. Đây là nguyên tắc Bộ trưởng nêu về trách nhiệm cán bộ. Bộ trưởng không nêu trực tiếp việc trả lãi 0,03%/ngày và cho biết sẽ nghiên cứu thêm.

Hiện nay chậm hoàn thuế có được trả lãi không?

Chưa có cơ chế trả lãi. Quy định trả lãi 0,03%/ngày tại khoản 3 Điều 75 Luật Quản lý thuế 2019 đã bị bãi bỏ từ 01/01/2025 theo Luật số 56/2024/QH15.

Hồ sơ “luồng xanh” hoàn thuế là gì?

Đây là nhóm hồ sơ được hoàn trước, kiểm tra sau, dành cho người nộp thuế tuân thủ tốt. Theo Bộ trưởng, khoảng 80% hồ sơ thuộc luồng này, và 88% trong số đó được hoàn trong khoảng 7 ngày.

Hồ sơ phải kiểm tra trước khi hoàn mất bao lâu?

Theo số liệu Bộ trưởng nêu, thời gian xử lý bình quân nhóm này giảm từ khoảng 50 ngày xuống khoảng 40 ngày. Đây là con số bình quân, không phải thời hạn cam kết cho từng hồ sơ.

Nguồn tham khảo và thời điểm cập nhật

Cập nhật đến ngày 12/11/2026. Chưa đối chiếu được biên bản phiên chất vấn và toàn văn luật.

• Tuổi Trẻ – Bộ trưởng: Hoàn thuế gần 79.000 tỉ, từ chối hơn 10.000 tỉ đồng hồ sơ không đầy đủ, 12/11/2026
• Thanh tra – Nhà nước chậm hoàn thuế có trả lãi bằng mức doanh nghiệp chậm nộp không?
• Thời báo Tài chính Việt Nam – Hoàn thuế giá trị gia tăng đã đạt 99% dự toán, tăng 40%, 12/11/2026
• Bnews – Bộ trưởng Bộ Tài chính trả lời chất vấn về mua bán hóa đơn, hoàn thuế và làm sạch mã số thuế, 12/11/2026
• Mekong ASEAN – Bộ trưởng Tài chính: Chấn chỉnh mua bán hóa đơn, gỡ vướng hoàn thuế, 12/11/2026
• Doanh nghiệp và Hội nhập – Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ trách nhiệm chậm hoàn thuế GTGT, 12/11/2026
• LSVN – Một số thay đổi đáng chú ý về thủ tục hoàn thuế từ năm 2025
• LSVN – Những điểm mới đáng chú ý của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15

Liên hệ tư vấn

Kế Toán Bách Khoa đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc rà soát, chuẩn bị và theo dõi hồ sơ hoàn thuế GTGT, đặc biệt với doanh nghiệp xuất khẩu và dự án đầu tư, cùng các thủ tục kế toán – thuế theo quy định. Nếu cần trao đổi về trường hợp cụ thể, quý doanh nghiệp có thể liên hệ:

Công ty TNHH Dịch vụ tư vấn thuế Bách Khoa
Hotline: 094.859.3663
VPGD: Tòa nhà Sông Đà 9 – số 2 Nguyễn Hoàng, phường Từ Liêm, TP. Hà Nội
Website: Kế toán Bách Khoa | Dịch vụ kế toán thuế | Thành lập công ty
Zalo: Dịch vụ tư vấn thuế Bách Khoa