SO SÁNH CÔNG TY VÀ HỘ KINH DOANH – CẬP NHẬT 2026

Trong những năm gần đây, chính sách quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp đã có nhiều thay đổi đáng kể. Đặc biệt từ giai đoạn 2025 – 2026, cơ chế quản lý thuế với hộ kinh doanh ngày càng chặt chẽ và tiệm cận với mô hình doanh nghiệp.

Chính vì vậy, nhiều cá nhân kinh doanh đang đặt câu hỏi:

• Nên thành lập công ty hay tiếp tục hoạt động theo hộ kinh doanh?

• Thuế của hộ kinh doanh có thấp hơn doanh nghiệp không?

• Khi doanh thu lớn thì mô hình nào có lợi hơn?

Bài viết dưới đây sẽ so sánh công ty và hộ kinh doanh phiên bản cập nhật 2026, giúp bạn hiểu rõ sự khác biệt về:

• Hóa đơn

• Thuế phải nộp

• Sổ sách kế toán

• Kê khai thuế

• Ưu đãi và trách nhiệm pháp lý

1. So sánh Công ty và Hộ kinh doanh về hóa đơn

Hóa đơn của Công ty

Khi doanh nghiệp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ:

• Bắt buộc phải xuất hóa đơn cho mọi giao dịch

• Phần lớn doanh nghiệp sử dụng hóa đơn GTGT

• Áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT

Công thức tính thuế GTGT:

Thuế GTGT phải nộp
= Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào

Nếu thuế đầu vào lớn hơn hoặc bằng đầu ra thì doanh nghiệp không phải nộp thuế GTGT.

Một số doanh nghiệp áp dụng phương pháp trực tiếp sẽ sử dụng hóa đơn bán hàng tương tự hộ kinh doanh.

Hóa đơn của Hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn bán hàng và tính thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu.

Theo quy định hiện hành:

• Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử.

• Hóa đơn bán hàng không thể hiện riêng thuế GTGT.

Lưu ý quan trọng:

Hóa đơn của hộ kinh doanh và doanh nghiệp đều có giá trị pháp lý như nhau khi được phát hành đúng quy định của cơ quan thuế.

2. So sánh thuế phải nộp giữa Công ty và Hộ kinh doanh

Hai loại thuế quan trọng cần xem xét gồm:

• Thuế GTGT

• Thuế TNCN (đối với hộ kinh doanh) hoặc TNDN (đối với doanh nghiệp)

2.1 Thuế GTGT

Thuế GTGT của Công ty

Phần lớn doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ.

Thuế GTGT phải nộp được xác định:

Thuế GTGT phải nộp
= Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào

Ví dụ:

• Thuế GTGT đầu ra: 100 triệu

• Thuế GTGT đầu vào: 90 triệu

Thuế GTGT phải nộp = 10 triệu.

Nếu doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh, chi phí vẫn được ghi nhận nhưng không được khấu trừ thuế GTGT.

Thuế GTGT của Hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh nộp thuế GTGT theo tỷ lệ trên doanh thu.

Ngưỡng doanh thu:

• Doanh thu ≤ 500 triệu/năm: miễn thuế

• Doanh thu > 500 triệu/năm: phải nộp thuế

Tỷ lệ thuế phổ biến:

Ví dụ:

Doanh thu bán hàng 600 triệu/năm

Thuế GTGT phải nộp
= 600 triệu × 1%
= 6 triệu đồng

2.2 Thuế TNCN của Hộ kinh doanh và Thuế TNDN của Công ty

Đây là điểm thay đổi đáng chú ý trong chính sách thuế giai đoạn gần đây.

Hộ kinh doanh doanh thu ≤ 500 triệu/năm

→ Được miễn thuế TNCN

Hộ kinh doanh doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ

Có thể lựa chọn 2 phương pháp tính thuế.

Cách 1: Tính theo tỷ lệ doanh thu

Thuế TNCN phải nộp:

(Doanh thu – 500 triệu) × thuế suất

Thuế suất phổ biến:

Đây là phương pháp phổ biến nhất vì đơn giản và ít rủi ro.

Cách 2: Tính theo lợi nhuận

Thuế TNCN phải nộp:

(Doanh thu – Chi phí hợp lệ) × 15%

Cách tính này tương tự thuế TNDN của doanh nghiệp nhỏ.

Hộ kinh doanh doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ

Thuế TNCN phải nộp:

(Doanh thu – Chi phí) × 17%

Hộ kinh doanh doanh thu trên 50 tỷ

Thuế TNCN phải nộp:

(Doanh thu – Chi phí) × 20%

Lưu ý:

• Chi phí phải có hóa đơn chứng từ hợp lệ

• Từ 5 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt

3. So sánh sổ sách kế toán

Sổ sách của Hộ kinh doanh

Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh:

• Tối đa 4 loại sổ kế toán

• Có thể chỉ sử dụng 1 sổ theo dõi doanh thu – chi phí

Chủ hộ có thể tự ghi chép sổ sách.

Sổ sách của Công ty

Doanh nghiệp phải thực hiện:

• Hệ thống sổ kế toán đầy đủ

• Báo cáo tài chính cuối năm

• Kê khai thuế định kỳ

Ngoài ra, kế toán doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện chuyên môn theo Luật Kế toán.

4. So sánh về kê khai thuế

Hộ kinh doanh

Nếu tính thuế theo lợi nhuận thì cuối năm phải quyết toán thuế TNCN.

Công ty

Ngoài ra doanh nghiệp phải:

• Quyết toán thuế TNDN

• Lập báo cáo tài chính cuối năm

5. Ưu đãi thuế

Một số chính sách hỗ trợ đáng chú ý:

• Hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp
  → Có thể miễn thuế TNDN 2 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới
  → Có thể được miễn thuế TNDN 3 năm, nếu đáp ứng điều kiện.

6. Các khác biệt quan trọng khác

Kết luận: Nên chọn Công ty hay Hộ kinh doanh?

Việc lựa chọn mô hình phụ thuộc vào quy mô và định hướng phát triển kinh doanh.

Hộ kinh doanh phù hợp khi:

• Quy mô nhỏ

• Doanh thu thấp

• Quản lý đơn giản

Trong khi đó, thành lập công ty phù hợp khi:

• Doanh thu lớn

• Cần mở rộng kinh doanh

• Muốn huy động vốn hoặc làm việc với nhiều đối tác.

Trong bối cảnh chính sách thuế ngày càng minh bạch, nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn đang chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để thuận lợi hơn trong quản lý và phát triển lâu dài.

DỊCH VỤ KẾ TOÁN THUẾ TRỌN GÓI CÙNG BÁCH KHOA

Nếu bạn đang phân vân nên thành lập công ty hay hộ kinh doanh, đội ngũ chuyên gia của Bách Khoa sẽ giúp bạn tư vấn mô hình tối ưu về thuế – chi phí – pháp lý.

📍 VPGD: Tòa nhà Sông Đà 9 – số 2 Nguyễn Hoàng, Mỹ Đình 2, Nam Từ Liêm, Hà Nội
📞 Hotline: 094.859.3663
💬 Zalo: Dịch vụ tư vấn thuế Bách Khoa
🌐 Website: Kế toán Bách Khoa | Dịch vụ kế toán thuế | Thành lập công ty