Doanh nghiệp bán ngoại tệ cho ngân hàng có phải xuất hóa đơn không?

Doanh nghiệp bán/đổi ngoại tệ cho ngân hàng có bắt buộc xuất hóa đơn không? Phân tích Nghị định 70 và quan điểm các cơ quan thuế. 

Phân tích các quan điểm theo Nghị định 70 và công văn cơ quan thuế

1. Thực trạng tranh luận: Bán ngoại tệ có phải xuất hóa đơn?

Thời gian gần đây, cộng đồng kế toán – doanh nghiệp đang tranh luận mạnh mẽ về một vấn đề tưởng chừng không mới nhưng lại gây nhiều băn khoăn:
👉 Doanh nghiệp bán (đổi) ngoại tệ cho ngân hàng có bắt buộc phải xuất hóa đơn hay không?

Nguyên nhân xuất phát từ việc xuất hiện các công văn trả lời không đồng nhất giữa các cơ quan thuế địa phương, khiến nhiều doanh nghiệp lo ngại về rủi ro tuân thủ.

2. Tổng hợp các quan điểm từ cơ quan thuế

🔹 Quan điểm của Thuế Đồng Nai

Theo công văn trả lời gần đây của Cục Thuế Đồng Nai, trường hợp doanh nghiệp bán ngoại tệ cho ngân hàng thì phải xuất hóa đơn, căn cứ theo Nghị định 70/2023/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ.

👉 Quan điểm này ngay lập tức tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều trong cộng đồng.

🔹 Quan điểm trước đây của Thuế Cần Thơ

Trước đó, trong một buổi giải đáp chính sách, Cục Thuế Cần Thơ đã trả lời rằng:

Trường hợp doanh nghiệp không có chức năng kinh doanh mua bán ngoại tệ, khi thực hiện đổi ngoại tệ tại ngân hàng thì không phải xuất hóa đơn.

Quan điểm này được rất nhiều kế toán và doanh nghiệp đồng thuận, vì phù hợp với bản chất giao dịch.

3. Vấn đề này thực ra không mới

Thực tế, câu chuyện xuất hóa đơn khi đổi ngoại tệ đã từng được đề cập từ nhiều năm trước.

Trên hệ thống giải đáp của Bộ Tài chính, dù không trả lời trực diện “có hay không phải xuất hóa đơn”, nhưng Bộ đã có các hướng dẫn liên quan đến:

• Giao dịch không chịu thuế GTGT

• Giao dịch thuộc diện không kê khai, tính thuế (KCT)

Điều này cho thấy: đổi ngoại tệ không được nhìn nhận như một hoạt động bán hàng hóa thông thường.

4. Phân tích theo Nghị định 70/2023/NĐ-CP

Theo Điều 4 Nghị định 70/2023/NĐ-CP, hóa đơn được lập khi:

Doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho tổ chức, cá nhân khác.

👉 Vấn đề mấu chốt nằm ở đây:
Ngoại tệ có được xem là hàng hóa hay không?

5. Ngoại tệ có phải là hàng hóa không?

Theo quan điểm chuyên môn được nhiều kế toán đồng tình:

• Ngoại tệ không phải là hàng hóa thông thường

• Nếu xem là hàng hóa thì cũng là “hàng hóa đặc biệt”, chịu sự quản lý riêng của Ngân hàng Nhà nước

• Doanh nghiệp không có chức năng kinh doanh ngoại hối thì việc đổi ngoại tệ tại ngân hàng chỉ là giao dịch tài chính, không phải hoạt động bán hàng

➡️ Vì vậy, không đủ căn cứ để bắt buộc xuất hóa đơn.

6. So sánh với tiền gửi ngân hàng – Bài học tiền lệ

Câu chuyện này rất giống với tranh luận trước đây:

Tiền lãi tiền gửi ngân hàng có phải xuất hóa đơn hay không?

Ban đầu cũng từng có quan điểm cho rằng phải xuất hóa đơn, nhưng sau đó:
✅ Cơ quan thuế đã đính chính: không phải xuất hóa đơn đối với tiền gửi ngân hàng

👉 Điều này cho thấy, các giao dịch tài chính đặc thù không thể máy móc áp dụng quy định về hóa đơn.

7. Vì sao không nên quá hoang mang trước công văn Đồng Nai?

Cần hiểu đúng bản chất:

• Công văn của Thuế Đồng Nai chỉ trả lời cho một doanh nghiệp cụ thể

• Chúng ta không biết đầy đủ nội dung câu hỏi, hồ sơ và bối cảnh của doanh nghiệp đó

• Không thể dùng một công văn cá biệt để áp dụng đại trà cho toàn quốc

👉 Do đó, không nên suy diễn hoặc hoảng loạn.

8. Doanh nghiệp nên ứng xử thế nào trong giai đoạn hiện nay?

Trong khi chưa có hướng dẫn thống nhất trên toàn quốc, doanh nghiệp nên:

1. Trao đổi trực tiếp với cơ quan thuế quản lý địa phương

2. Căn cứ vào:

   • Chức năng đăng ký kinh doanh

   • Bản chất giao dịch (đổi ngoại tệ hay kinh doanh ngoại hối)

3. Tự đưa ra quyết định phù hợp cho doanh nghiệp mình

⚠️ Không có bất kỳ cá nhân hay cộng đồng nào có thể quyết định thay doanh nghiệp bạn.

9. Bản chất giao dịch: “bán” hay “đổi” ngoại tệ?

Trên thực tế, đa số doanh nghiệp:

• Không “bán” ngoại tệ

• Mà là đổi ngoại tệ lấy VND để phục vụ hoạt động SXKD

👉 Việc dùng từ “bán ngoại tệ” có thể gây hiểu nhầm về bản chất pháp lý của giao dịch.

10. Kết luận

• Phần lớn doanh nghiệp hiện nay không xuất hóa đơn khi đổi ngoại tệ tại ngân hàng

• Quan điểm này phù hợp với:

  • Thực tiễn

  • Bản chất giao dịch

  • Tiền lệ chính sách thuế

• Doanh nghiệp không hề đơn độc trong cách xử lý này

📌 Trong thời gian tới, nếu Cục Thuế có văn bản hướng dẫn thống nhất, doanh nghiệp nên cập nhật để điều chỉnh kịp thời.

Lưu ý:
Bài viết phản ánh quan điểm chuyên môn và phân tích chính sách, không thay thế ý kiến chính thức của cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ trước khi áp dụng.

DỊCH VỤ KẾ TOÁN THUẾ TRỌN GÓI CÙNG BÁCH KHOA

Nếu bạn là hộ kinh doanh đang chuẩn bị áp dụng phương pháp doanh thu – chi phí từ năm 2026, Kế toán Thuế Bách Khoa sẵn sàng hỗ trợ:

• VPGD: Tòa nhà Sông Đà 9 – số 2 Nguyễn Hoàng, Mỹ Đình 2, Nam Từ Liêm, Hà Nội

• Hotline: 094.859.3663

• Zalo: Dịch vụ tư vấn thuế Bách Khoa

• Website: Kế toán Bách Khoa | Dịch vụ kế toán thuế | Thành lập công ty

• Pass giải nén: 0948593663

👉 Hỗ trợ xây dựng sổ sách – phân loại chi phí – tư vấn phương pháp tính thuế phù hợp – hạn chế rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra.