Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Tổng hợp 10 điểm mới quan trọng về xử phạt thuế và hóa đơn (hiệu lực từ 16/01/2026)

Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn, thay thế một phần Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
Với mức phạt cao hơn – quy định chặt chẽ hơn – phạm vi rộng hơn, nghị định mới là văn bản mà kế toán, doanh nghiệp và các tổ chức có liên quan bắt buộc phải cập nhật trước khi có hiệu lực từ 16/01/2026.

Dưới đây là 10 nhóm thay đổi quan trọng, được tổng hợp mạch lạc, dễ hiểu và bám sát nội dung Nghị định.

1. Mở rộng khái niệm “vi phạm hành chính về thuế” và bổ sung trường hợp “bất khả kháng”

Phạm vi vi phạm không chỉ giới hạn ở các sắc thuế thông thường, mà bao gồm thêm:

• Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất/thuê mặt nước

• Tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước

• Lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp 100% vốn nhà nước

• Cổ tức, lợi nhuận từ phần vốn nhà nước

• Các khoản thu khác theo pháp luật quản lý vốn nhà nước

Khái niệm bất khả kháng cũng được mở rộng: thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, chiến tranh, tai nạn, đình công… và các sự kiện khách quan mà người nộp thuế không thể khắc phục dù đã nỗ lực đầy đủ.

2. Làm rõ trách nhiệm xử phạt khi có ủy quyền, nộp thay và thuế tối thiểu toàn cầu

• Nếu người nộp thuế ủy quyền cho tổ chức/cá nhân khác và bên được ủy quyền vi phạm → bên được ủy quyền bị xử phạt.

• Với các trường hợp nộp thuế thay theo quy định → bên nộp thay chịu phạt nếu có vi phạm.

• Bổ sung đối tượng là đơn vị hợp thành theo cơ chế thuế tối thiểu toàn cầu (NQ 107/2023/QH15).

3. Quy tắc xử phạt khi có nhiều hành vi vi phạm trong cùng ngày hoặc cùng hồ sơ

• Cùng ngày khai sai nhiều hồ sơ → chỉ xử phạt 1 hành vi có mức phạt cao nhất.

• Chậm nộp nhiều hồ sơ cùng sắc thuế → xử phạt 1 hành vi có mức phạt cao nhất.

• 1 hồ sơ nhưng khai sai nhiều chỉ tiêu → xử phạt 1 hành vi.

• Nếu hành vi trên hồ sơ thuộc thủ tục thuế và thuộc Điều 16 hoặc 17 → chỉ áp dụng Điều 16 hoặc 17.

• Lập hóa đơn không đúng thời điểm nhiều lần → cộng tổng số lượng hóa đơn để áp dụng 1 khung phạt.

4. Xác định “vi phạm quy mô lớn” và nguyên tắc chọn mức phạt trong khung

Vi phạm quy mô lớn gồm:

• Từ 10 số hóa đơn trở lên

• Trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên (khi xử phạt hành chính)

Nguyên tắc chọn mức phạt:

• Mặc định: mức trung bình của khung

• +1 tình tiết giảm nhẹ: giảm 10%

• +1 tình tiết tăng nặng: tăng 10%

• ≥ 2 tình tiết giảm nhẹ: mức thấp nhất

• ≥ 2 tình tiết tăng nặng: mức cao nhất

5. Thời hiệu xử phạt & miễn xử phạt khi tự khai bổ sung đúng quy định

Thời hiệu xử phạt:

• Hành vi thủ tục thuế: 02 năm

• Trốn thuế, khai sai làm thiếu thuế, tăng thuế được giảm/hoàn nhưng chưa đến mức hình sự: 05 năm

Không xử phạt nếu người nộp thuế:

• Tự khai bổ sung đúng quy trình; và

• Nộp đủ tiền thuế trước thời điểm:

  • Công bố quyết định kiểm tra/ thanh tra; hoặc

  • Cơ quan thuế/cơ quan khác phát hiện.

6. Quy định mới về đăng ký thuế, tạm ngừng, tiếp tục kinh doanh và đơn vị hợp thành

• Phạt cảnh cáo nếu chậm từ 01–10 ngày và có tình tiết giảm nhẹ.

• Phạt tiền với trường hợp không thông báo danh sách đơn vị hợp thành theo thuế tối thiểu toàn cầu.

• Bổ sung các trường hợp không xử phạt thay đổi thông tin đăng ký thuế (thay đổi địa giới hành chính, cá nhân không kinh doanh chậm đổi theo CCCD…).

7. Khung phạt mới với hành vi cho/bán hóa đơn, lập hóa đơn sai thời điểm, không lập hóa đơn

• Cho/bán hóa đơn: phạt 20–50 triệu đồng.

• Lập hóa đơn không đúng thời điểm: chia theo số lượng hóa đơn và loại hoạt động (khuyến mại, biếu tặng, bán hàng…).

• Không lập hóa đơn: mức phạt lên tới 60–80 triệu đồng nếu vi phạm từ 50 hóa đơn trở lên.

• Biện pháp khắc phục: buộc lập hóa đơn.

8. Xử phạt tổ chức/cá nhân liên quan: ngân hàng, đơn vị trả thu nhập…

Điều 19 mới nhấn mạnh trách nhiệm cung cấp thông tin:

• Phạt 2–6 triệu: cung cấp thông tin chậm trên 5 ngày

• Phạt 6–10 triệu: cung cấp thông tin không chính xác

• Phạt 10–16 triệu: không cung cấp thông tin, bao che, thông đồng; không thực hiện cưỡng chế

9. Biên bản vi phạm điện tử và mở rộng xử lý trên môi trường điện tử

• Với hồ sơ khai thuế điện tử chậm → cơ quan thuế lập biên bản vi phạm điện tử trong vòng 3 ngày.

• Biên bản điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy, phải có chữ ký số và thông tin đầy đủ.

• Mở rộng áp dụng cho nhiều hành vi vi phạm khi hệ thống CNTT đáp ứng.

• Quyền giải trình bắt buộc với các hành vi có khung phạt cao (≥ 15 triệu cá nhân, ≥ 30 triệu tổ chức).

10. Điều khoản chuyển tiếp, mẫu biểu và thẩm quyền xử phạt

• Hành vi xảy ra trước 16/01/2026 → áp dụng quy định tại thời điểm vi phạm.

• Hành vi đang diễn ra nhưng phát hiện sau 16/01/2026 → áp dụng Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

• Bãi bỏ hầu hết mẫu biên bản của NĐ 125, trừ mẫu 01A/BB.

• Tăng thẩm quyền xử phạt cho từng cấp công chức và cơ quan thuế.

Đánh giá chung: Nghị định 310/2025 – bước tiến lớn về quản lý thuế hiện đại

Nghị định không chỉ đơn thuần điều chỉnh mức phạt mà còn:

• Xác định rõ trách nhiệm từng chủ thể

• Công khai hóa đối tượng được xử phạt, bao gồm cả cán bộ thuế

• Đẩy mạnh quản lý điện tử, giảm thủ tục giấy

• Tăng tính minh bạch, giảm rủi ro cho doanh nghiệp tuân thủ tốt

Doanh nghiệp nên nhanh chóng:

• Rà soát lại toàn bộ quy trình kế toán – thuế

• Cập nhật quy chế nội bộ

• Chuẩn hóa hệ thống hóa đơn điện tử

• Xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro thuế

DỊCH VỤ KẾ TOÁN THUẾ TRỌN GÓI CÙNG BÁCH KHOA

VPGD: Tòa nhà Sông Đà 9 – Số 2 Nguyễn Hoàng, Mỹ Đình 2, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Hotline: 094.859.3663
Zalo: Dịch vụ tư vấn thuế Bách Khoa trên Zalo
Website: Kế toán Bách Khoa | Dịch vụ kế toán thuế | Thành lập công ty
Pass giải nén: 0948593663